Finera Gündem 31.10.2025

Finera Gündem, Ekonomi ve Emtia Hakkında Haber ve Analizler

Haftanın ve ayın son gününden merhaba. Yurtiçinde sakin bir gündem olsa da küreselde oldukça yoğun trafik var. Hemen başlayalım.

Türkiye Ekonomisi

Ekonomi Güven Endeksi Sınırlı Yükseldi

Ekim ayında ekonomik güven endeksi %0,3 artışla 98,2 seviyesine yükseldi. Tüketici güven endeksi %0,3 azalarak 83,6’ya gerilerken, reel kesim güven endeksi %1,2 artışla 102,0 oldu. Hizmet sektörü güven endeksi %0,3 düşüşle 110,7’ye, perakende ticaret sektörü güven endeksi %3,7 artışla 113,2’ye, inşaat sektörü güven endeksi ise %5,3 azalarak 83,7 seviyesine geriledi. Ekonomi güven endeksinde inşaat ve tüketici endekslerinde gerileme sürüyor.

2024 Yılı Sanayi Elektrik Tüketim Verileri Açıklandı

Sanayinin kullandığı elektrikte mineral (çimento vb) ve ana metalin enerji tüketimi son derece yoğun. Ancak bu sektörlerin ihracat ve istihdam ağırlıkları bu kadar yoğun değil.  2024 yılında bir önceki yıla göre enerji tüketimi %3 civarında görünüyor. En büyük artış ana metalde. Tekstil sektöründe düşüş olmaması bir diğer ilginç konu. 2024 yılı elektrik tüketiminin sektörel dağılımı aşağıdaki grafikte gösterilmiştir.

Küresel Ekonomi

ABD Çin Savaşında Süreli Ateşkes

Donald Trump ve Xi Jinping, 30 Ekim 2025’te Busan, Güney Kore’de yaklaşık 90 dakika süren ticaret görüşmelerini tamamladı ve küresel piyasaları sarsan geniş kapsamlı ticaret anlaşmazlıklarını yatıştırmayı hedeflediler. Liderler, Çin’in nadir toprak lisanslama rejimini en az bir yıl durdurması, soya fasulyesi alımlarına yeniden başlaması ve fentanille mücadelede ilerleme kaydetmesi karşılığında ABD tarifelerinin düşürülmesi ve olası diğer tavizler üzerinde bir çerçeve anlaşması üzerinde müzakere ettiler.

Görüşme sonunda Trump, anlaşmanın tamamlanabileceğine dair iyimserliğini belirtirken, Xi de Çin-ABD ilişkilerinde sağlam bir temel oluşturmak için iş birliğine hazır olduklarını vurguladı. Her iki lider de birbirini övdü, ancak toplantının ABD-Çin ekonomik rekabetinin temel sorunlarını tamamen çözecek kapsamlı bir anlaşmadan henüz uzak. Ekonomik olarak büyük zarar gören iki tarafta yaralarını sarma çabasına girecek.

Euro Bölgesinde Veri Yağmuru

Avrupa Merkez Bankası (ECB), Ekim 2025 toplantısında faiz oranlarını üçüncü kez sabit bırakarak euro bölgesi ekonomisinin dayanıklılığına ve enflasyonist baskıların hafiflediğine işaret etti. Ana refinansman oranı %2,15 ve mevduat faizi %2,0 seviyesinde sabit tutuldu. Enflasyon, orta vadeli hedef olan %2’ye yakın seyrederken, ekonomi güçlü işgücü piyasası, sağlam özel sektör bilançoları ve önceki faiz indirimlerinin etkisiyle büyümesini sürdürdü. Euro bölgesi tüketici ve sanayi güveni artarken, özellikle İspanya ve Hollanda büyüme performansıyla öne çıktı. Almanya ekonomisi ise ihracattaki düşüş ve sanayi sektöründeki zayıflık nedeniyle sınırlı büyüme gösterdi; buna rağmen işsizlik oranları Euro bölgesinde istikrarlı kaldı.

Euro bölgesi ekonomisinin çeyreklik büyümesi %0,2 ile piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşirken, yıllık bazda %1,3 büyüme sağlandı. Tüketici fiyatları ve hizmet enflasyonu, özellikle Almanya’da, çekirdek enflasyonun %2,8 ile yüksek kalmasına rağmen genel olarak ılımlı bir seyir izledi. ECB, belirsiz küresel ticaret ve jeopolitik risklere rağmen para politikasında veri odaklı ve toplantı bazlı yaklaşımını sürdürmeye devam edecek. Ekonomik göstergeler, euro bölgesi ekonomisinin dirençli olduğunu ve kısa vadede faiz indirimi baskısının sınırlı olduğunu gösteriyor.

Alman Otomotiv Sektörü Baskı Altında

Alman otomotiv sektöründe sorunlar giderek derinleşiyor. Volkswagen, Porsche’nin elektrikli araç stratejisindeki ani değişiklik ve ABD tarifelerinin etkisiyle üçüncü çeyrekte 1,3 milyar euro işletme zararı açıkladı. Porsche’nin strateji revizyonu 4,7 milyar euro ek maliyet yaratırken, ABD ithalat tarifeleri ve azalan satışlar şirketin 2025 maliyetlerini 5 milyar euroya kadar yükseltebilir. Volkswagen, Avrupa’daki güçlü talebe rağmen Çin’deki zayıflık ve elektrikli modellerin yüksek üretim maliyetleri nedeniyle karlılık baskısı altında. Çip tedarik sıkıntıları, Audi ve diğer markalar için üretim risklerini gündemde tutuyor. CEO Oliver Blume, Porsche CEO’luğunu bırakacak ve Michael Leiters görevi devralacak.

Mercedes-Benz ise üçüncü çeyrekte üst segment modellerindeki güçlü satışlarla işletme kârını artırmayı başardı. Yüksek marjlı Maybach ve AMG modellerindeki talep artışı, işten çıkarmalar ve Çin’deki daralan pazarın yarattığı tek seferlik maliyetleri telafi etti. Mercedes’in satışları Çin’de rekabetin yoğunluğu ve ABD tarifelerinden etkilenmeye devam ediyor, ancak şirket fiyat savaşına girmeyerek maliyet yapısını Çin’e taşımayı ve teknoloji odaklı ürünlerle müşterileri çekmeyi hedefliyor. Bu gelişmeler, Alman otomotiv sektörünün tarifeler, çip tedarik sorunları ve elektrikli araç geçişiyle birlikte hem mali hem operasyonel baskılar altında olduğunu gösteriyor.

BOJ Faizi Değiştirmedi

Ekim 2025’te Bank of Japan (BoJ), politika faizini %0,5 seviyesinde sabit bıraktı ve Ocak ayından bu yana süren faiz artışı duraklamasını sürdürdü. Karar, 7 ye 2 oyla onaylandı; iki üye Naoki Tamura ve Hajime Takata tekrar faiz oranının %0,75’e yükseltilmesini önerdi. BoJ, çekirdek enflasyonun FY 2025 için %2,7 olmasını beklerken, 2026’da %1,8’e düşmesini ve 2027’de yeniden %2’ye çıkmasını öngörüyor. GDP büyümesi FY 2025 için %0,7’ye revize edildi; ticaret anlaşmaları ve yeni hükümetin politikaları büyümeyi destekliyor. BoJ, ekonominin projeksiyonlara uygun ilerlemesi hâlinde faizleri artırma taahhüdünü korurken, karar piyasa beklentileriyle uyumlu kaldı ve Japon yeni üzerinde sınırlı değer kaybı etkisi yarattı.

Emtia Piyasaları

Alüminyum

28 Ekim’de ulaşılan üç yılı aşkın sürenin en yüksek seviyesi olan 2.900 $/tonun ardından 2.850 $/tona geriledi. Doların güçlenmesi ve belirsiz talep, kısa vadede arz endişelerinin önüne geçti. Fed’in Aralık ayı faiz indirimi beklentilerini yumuşatması, doların toparlanmasına ve dolarla fiyatlanan metaller üzerinde baskıya neden oldu. Arz tarafında ise Çin, aşırı kapasiteyi önlemeyi önceliklendirdiğini yineleyerek metal üreticileri arasındaki yoğun rekabetin deflasyonist baskıları artırdığını gösterdi; ülkenin yıllık 45 milyon tonluk alüminyum üretim sınırının yıl sonunda aşılması bekleniyordu. Önemli rafinerilerde yaşanan aksaklıklar da arzı sınırladı; İzlanda’daki Grundartangi smelterinde iki potlineden biri elektrik ekipmanı arızası nedeniyle durduruldu. Ayrıca Alcoa, düşük kaliteli boksit nedeniyle Avustralya’daki Kwinana alümina rafinerisini kapatma kararı aldı.

Soya Fasulyesi

Soya fasulyesi vadeli işlemleri, Çin talebindeki toparlanma beklentileriyle birlikte Temmuz 2024’ten bu yana en yüksek seviyesine çıkarak 10,90 $/buşel seviyesine ulaştı. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Çin’in Ocak 2026’ya kadar 12 milyon ton Amerikan soya fasulyesi alacağını ve önümüzdeki üç yıl boyunca yılda 25 milyon ton alım yapacağını açıkladı; bu anlaşma, Washington ve Pekin arasındaki geniş kapsamlı ticaret çerçevesinin bir parçası olarak değerlendiriliyor. Ayrıca, bazı Güneydoğu Asya ülkelerinin ek 19 milyon ton ABD soya fasulyesi almayı taahhüt ettiği bildirildi. ABD Başkanı Trump ve Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Güney Kore’deki görüşmede geçici ticaret ateşkesi süresini bir yıl daha uzatma konusunda anlaştı. ABD’den Çin’e artan ihracat olasılığı, Çin’in 2025 Ocak-Eylül döneminde Brezilya soya ihracatındaki %77’nin üzerindeki payı göz önüne alındığında Brezilya fiyatları üzerinde baskı yaratabilir.

Demir Cevheri

Demir cevheri vadeli işlemleri, Çin’in önemli bölgelerde çelik üretim kapasitesini sınırlamaya yönelik yeni önlemlerini açıklamasıyla ton başına 800 CNY’yi aşarak bir aydan uzun sürenin en yüksek seviyesine ulaştı. Bu politika, çelik fiyatlarını yükselterek kâr marjlarını artırdı ve demir cevheri ile diğer hammaddelere olan talebi destekledi. Beijing, yeni kapasite eklemeyi yasaklayan, kapasiteyi ana ve ana olmayan bölgeler arasında aktarmayı düzenleyen daha sıkı bir kapasite değişim planı önerdi. Bu önlemler, Çin’in uzun süren gayrimenkul durgunluğu nedeniyle zayıf iç talep ve çelik marjlarındaki baskıyı dengelemeyi amaçlıyor. Yatırımcılar ayrıca ABD Başkanı Trump ve Çin Devlet Başkanı Xi’nin Güney Kore’de yaptığı görüşmelerde fentanil tarifelerinin yarıya indirilmesi, soya alımlarının yeniden başlaması ve nadir toprak ihracat kontrollerinin kaldırılması gibi önemli ticaret gelişmelerini de yakından izledi.