Finera Gündem 18.11.2025

Finera Gündem, Ekonomi ve Emtia Hakkında Haber ve Analizler

Türkiye Ekonomi Gündemi

Faiz Dışı Giderler Yıllık %48 Arttı

2025 yılı Ekim ayında merkezi yönetim bütçesi, harcamalardaki güçlü artışın etkisiyle geçen yılın aynı dönemine göre daha yüksek bir açık verdi. Ay boyunca bütçe giderleri 1 trilyon 370,3 milyar TL’ye yükselirken, gelirler 1 trilyon 147,1 milyar TL’de kaldı ve böylece bütçe 223,2 milyar TL açık verdi. Harcamaların önemli kısmını personel, cari transferler ve sermaye giderlerindeki artış oluştururken faiz dışı giderler de yıllık bazda yüzde 48 artarak 1 trilyon 212,9 milyar TL’ye çıktı. Gelir tarafında ise vergi tahsilatı yıllık yüzde 51,6 artışla 976 milyar TL’ye ulaşsa da, özellikle kurumlar vergisindeki düşüş dikkat çekti. Faiz dışı denge 65,8 milyar TL açık verirken, genel olarak bütçede geçen yıla kıyasla daha yüksek bir finansman ihtiyacı oluştu. Bu görünüm Ekim ayında hem harcama baskısının arttığını hem de gelir artışının bütçe giderlerini karşılamakta yetersiz kaldığını gösteriyor.

Tarım  ÜFE Aylık %4

Enflasyon için çok kritik verilerden biri olan Tarım ÜFE ekim ayında aylık %4 oldu.

Küresel Ekonomi Gündemi

ABD İnşaat Harcamalarında Konutun Liderliği

ABD’de inşaat harcamaları, piyasa beklentisi olan %0,1’lik düşüşün aksine, Ağustos 2025’te %0,2 yükseldi. Bu sürpriz artış, temel olarak %0,8 artış kaydeden konut inşaat harcamalarından kaynaklandı. Konut tarafındaki bu güçlü görünüm, konut dışı harcamalardaki %0,2’lik gerilemeyi (imalat, enerji ve otoyol projelerindeki düşüşlerle) telafi etti. Eğitim yatırımları bu segmentte %0,7 ile pozitif ayrıştı. Özel sektör inşaat harcamaları %0,3 yükselirken kamu harcamaları yatay kaldı. Ancak yıllık bazda toplam harcamalar %1,6 geriledi ve yılın ilk sekiz ayındaki toplam harcama miktarı 2024’ün aynı dönemine göre %1,8 daha düşük gerçekleşti.

Avrupa’da Büyüme Tahmin Revizyonu

Avrupa Komisyonu Euro Bölgesi için 2025 büyüme tahminini bahar dönemindeki %0,9’dan %1,3’e yükselterek yukarı yönlü revize etti. Ekonominin 2026’da %1,2 ile yavaşlaması 2027’de ise %1,4’e toparlanması öngörülüyor. Komisyon yılın ilk dokuz ayında ekonomik aktivitenin beklentilerin üzerinde gerçekleştiğini vurguladı . Özellikle ihracattaki sıçrama ve ekipman/maddi olmayan varlıklara yapılan güçlü yatırımlar etkili oldu. Almanya için 2025 beklentisi önceki %-0,2’lik küçülme tahmininden %0,2 büyümeye çıkarılarak önemli bir iyileşme kaydetti. Euro Bölgesi’nin en iyi performansı ise 2025 için %2,9 büyüme beklenen İspanya’da görülmeye devam ediyor. Fransa’nın büyüme tahmini %0,7’ye düşürülürken İtalya için %0,4’lük büyüme öngörüsü korundu.

Hindistanda Rekor İthalat ve Tarihi Dış Ticaret Açığı

Hindistan ekonomisinde dış ticaret dengesi Ekim 2025’te sert bir bozulma yaşadı. İthalat %16,6 artarak 76,1 milyar dolarla rekor kırdı. Bu yükselişte altın ithalatının yaklaşık üç katına çıkarak 14,7 milyar dolara ulaşması belirleyici oldu. Aynı ayda ihracat ise %11,8 daralarak 34,4 milyar dolara geriledi. ABD’nin uygulamaya koyduğu yüksek tarifeler özellikle tekstil, mücevher ve deniz ürünleri gibi sektörlerde ihracatı baskıladı. Bu koşullar altında ülkenin dış ticaret açığı 41,7 milyar dolarla tarihi bir seviyeye ulaştı. Yılın ilk yedi ayında (Nisan-Ekim) ise ithalat artışı (%6,4) ihracat artışının (%0,6) çok üzerinde kaldı.

Emtia Piyasa Gündemi

Pamukta Yüksek Arz Baskısı

Pamuk vadeli işlemleri yükselen ABD doları ve artan arz beklentileri nedeniyle Mart ayından bu yana en düşük seviye olan yaklaşık 62,4 sent/pound civarında işlem gördü. USDA’nın Kasım 2025 raporu ABD üretim tahminini 900.000 balya artırarak 14,1 milyon balyaya yükseltti. Bu artış verimlerin neredeyse %7 artışla 919 pound/dekara yükselmesine bağlandı. Küresel pamuk üretimi de Çin, ABD ve Brezilya kaynaklı olmak üzere toplam 2,4 milyon balya yükseltildi.

Kanolada Sıkışık Arz ve Güçlü Talep

Kanola vadeli işlemleri ton başına 650 CAD seviyesinin üzerine çıkarak Ağustos ayı sonundaki yüksek seviyelere yaklaştı. USDA’nın stok tahminlerini artırmasına rağmen, gerçek arz kısıtları ve istikrarlı tüketim bu baskıyı kısa sürede gölgede bıraktı. Liman arzının azalması kârlı işleme marjları ve Japonya, Avrupa gibi pazarlardan gelen güçlü ihracat talebi fiyatların yükselmesini destekledi. Brezilya ve Arjantin’den kısa vadede ek arz gelmemesi yükselişi sürdürdü.

Nikel Arz Fazlasıyla Düşüş

Nikel vadeli işlemleri ton başına 14.650 $ seviyesine gerileyerek diğer baz metallerin performansının oldukça gerisinde kaldı. Temel neden 2020’de Endonezya’nın cevher ihracatını durdurmasının tetiklediği aşırı arz fazlasıdır. Bu durum Endonezya’da rafineri kapasitesinin hızla artmasına yol açtı. Hükümetin bu yıl nikel madenciliği kotalarını azaltarak küresel arzı %35 düşürme çabasına rağmen düşük teklif fiyatları piyasanın hala arz fazlası baskısı altında olduğunu gösterdi. LME depolarındaki nikel stokları bu yıl 90.000 ton artarak 250.000 tonun üzerine çıktı.