Finera Gündem 12.11.2025
Finera Gündem, Ekonomi ve Emtia Hakkında Haber ve Analizler
Finera Gündem, Ekonomi ve Emtia Hakkında Haber ve Analizler
Türkiye Ekonomisi
Perakende Satış Hacmi Güçlü
Dezenflasyon politikası tüketimi yani talebi soğutmayı öncelerken ticaret hacmi verileri bunun pek de başarılamadığının kanıtı. Her ne kadar TCMB bu yükselişin e-fatura gibi adımlardan kaynaklandığını vurgulasa da, son 2 yılda hacim artışı %34. Bu rakam son derece yüksek ve tek başına e -faturaya geçişle açıklamak yanlış gibi görünüyor.
Sanayi ve Ticarette Reel Ciro Zayıf, Hizmetler İyi Durumda
TÜİK ciro endekslerini açıkladı. Toplam ciro artışı yıllık %37,5 olurken, sanayi ve perakende de reel ciro artışı (üretim/hacim artışı ve enflasyon düşülmüş) zayıf kaldı.
Küresel Ekonomi
Yuan Küresel Para Birimi Oluyor
Çin Merkez Bankası (PBOC), yuanın küresel kullanımını artırmak amacıyla yurtdışında yuan cinsinden finansmanı teşvik edeceğini açıkladı. Banka, düşük borçlanma maliyetleri ve artan dış talebin para biriminin uluslararasılaşmasında önemli rol oynayacağını belirterek, panda tahvilleri, offshore yuan tahvilleri ve ticaret finansmanı gibi çeşitli ürünlerle yabancı kurumların yuan erişimini kolaylaştırmayı hedefliyor. Deflasyonist baskılar ve gevşek para politikası nedeniyle Çin tahvil getirilerinin ABD tahvillerinin altına inmesi yuanı cazip bir fonlama para birimi haline getirdi. PBOC, Hong Kong, Türkiye ve Güney Kore gibi ülkelerin swap hatları üzerinden yuan likiditesine eriştiğini, 2024 sonunda yurtdışına verilen yuan kredilerinin 2 trilyon yuana ulaştığını ve panda ile dim sum tahvil ihraçlarının hızla arttığını bildirdi. Çin bu adımlarla hem jeopolitik risklere karşı korunmayı hem de ticaret ve yatırımda yuan kullanımını küresel ölçekte yaygınlaştırmayı amaçlıyor.
ABD’de İstihdam Geriledi
ABD’de özel sektör istihdamı Ekim ayının ikinci yarısında zayıfladı. ADP verilerine göre, 25 Ekim’de biten dört haftalık dönemde özel sektör haftalık ortalama 11.250 kişilik istihdam kaybı yaşadı. Hükümetin iki ay süren kapanması nedeniyle resmi istihdam verilerinin gecikmesi özel sektör raporlarının önemini artırıyor. Ayrıca Challenger, Gray & Christmas verileri de Ekim ayında ABD’de duyurulan işten çıkarmaların 153.074 kişiyle 2003’ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştığını göstererek iş gücü piyasasındaki yavaşlamayı teyit etti.
ABD’de Küçük İşletmelerde İyimserlik Azalıyor
ABD’de Küçük İşletme İyimserlik Endeksi (NFIB) Ekim 2025’te 98,2’ye gerileyerek son altı ayın en düşük seviyesine indi. Küçük işletme sahipleri satışlarda ve kârlarda düşüş bildirirken, iş gücü kalitesi eksikliği en büyük sorun olmaya devam etti. İşletmelerin %32’si dolduramadıkları açık pozisyonlar olduğunu belirtirken, %27’si iş gücü kalitesini en önemli sorun olarak gösterdi. Son üç ayda satış artışı bildiren işletmelerin oranı azaldı. Fiyat artışı planları gerilerken daha iyi iş koşulları bekleyenlerin net oranı da 3 puan düşerek %20’ye indi. Bu veriler küçük işletmelerin hem talep hem de iş gücü cephesinde zorluklarla karşı karşıya olduğunu gösteriyor.
Euro Bölgesinde Beklentiler Pozitif
Kasım 2025’te Euro Bölgesi yatırımcı güveni beklentilerin üzerinde artış göstererek 25 puana yükseldi. ZEW Ekonomik Beklenti Endeksi’ne göre analistlerin yaklaşık üçte biri önümüzdeki dönemde ekonomik aktivitede iyileşme beklerken, %62’si mevcut durumun değişmeyeceğini, yalnızca %6,5’i ise kötüleşme öngördü. Mevcut ekonomik durum endeksi 4,5 puan artışla -27,3’e çıkarak kademeli bir toparlanmaya işaret ederken enflasyon beklentilerinde 4,4 puanlık gerileme gözlendi. Bu tablo Euro Bölgesi’nde ekonomiye dair iyimserliğin sınırlı da olsa güçlendiğini gösteriyor.
Almanya Avrupa’dan Ayrışmayı Sürdürüyor
Almanya’da ise ZEW Yatırımcı Güveni Endeksi 38,5’e gerileyerek Ekim ayındaki üç aylık zirvesinden hafif aşağı indi ve piyasa beklentilerinin altında kaldı. Bu düşüş hükümetin ekonomik politikalarına ve yapısal reform kapasitesine ilişkin güvenin zayıfladığını yansıtıyor. ZEW Başkanı Achim Wambach açıklamasında hükümetin yatırım programının kısa vadede ekonomiyi destekleyebileceğini ancak yapısal sorunların devam ettiğini vurguladı. Sektörel bazda özellikle kimya ve metal sanayilerinde görünüm zayıflarken, bankacılık ve sigorta sektörlerinde de gerileme kaydedildi. Buna karşılık özel tüketimde 13,3 puanlık güçlü bir artış gözlendi. Elektrik-elektronik, hizmet, telekomünikasyon ve bilişim sektörlerinde ise ölçülü bir iyileşme yaşandı. Genel olarak Euro Bölgesi’nin yatırımcı güveni iyileşirken Almanya’da toparlanmanın kırılgan bir seyir izlediği görülüyor.
Çinde Araç Satışları 10 Ayın En Yükseğinde
Çin’de araç satışları Ekim 2025’te yıllık bazda %8,8 artarak 3,32 milyon adede ulaştı ve son on ayın en yüksek seviyesini kaydetti. Eylül’de %14,9’luk güçlü yükseliş sonrası %8,8’lik artış yakalandı. Yeni enerji araçları (NEV) satışları ise yıllık %20 artışla 1,72 milyon adetle rekor kırdı ve toplam satışların %51,6’sını oluşturarak art arda sekizinci ayda da yükselişini sürdürdü. 2025’in ilk on ayında toplam araç satışları %12,4 artarken, NEV satışları %32,7 büyüyerek tüm satışların %46,7’sine ulaştı. Geçtiğimiz ay Sanayi ve Bilgi Teknolojisi Bakanlığı dâhil sekiz devlet kurumu, 2025 yılı için yaklaşık 32,3 milyon araç satış hedefi belirledi (geçen yıla göre %3’lük bir artış anlamına geliyor). Aynı plan kapsamında yeni enerji araç satışlarının 15,5 milyon adede ulaşması yani yıllık bazda %20 artması bekleniyor. Aylık bazda ise toplam araç satışları Ekim’de %3 artarak büyümesini sürdürse de bu oran Eylül’deki %12,9’luk yükselişe göre belirgin bir yavaşlamaya işaret etti.
Emtia Piyasaları
Alümimyum
LME alüminyum vadeli fiyatları ton başına 2.875 dolara yükselerek 1 Kasım’da görülen 2.915 dolarlık üç yıllık zirveye yaklaştı. Bu yükselişte, arz yönlü risklerin yeniden gündeme gelmesi etkili oldu.Çin, metal üretiminde aşırı kapasiteyi önlemeye yönelik politikalarını yineleyerek deflasyonist baskıları sınırlamayı hedefliyor. Ancak ülkenin yıllık 45 milyon tonluk alüminyum üretim kotasının gelecek yıl aşılma riski bulunuyor. Çinli üreticilerin Endonezya’da yeni tesisler kurma girişimleri ise yüksek enerji maliyetleri ve yerel düzenleme riskleri nedeniyle aksıyor.
Küresel ölçekte de arz sıkıntıları sürüyor. İzlanda’daki Grundartangi tesisinde iki pota hattından birinin elektrik arızası nedeniyle durdurulması ve Alcoa’nın Avustralya’daki Kwinana alümina rafinerisini boksit kalitesinin düşmesi nedeniyle kapatma kararı alüminyum arzına ilişkin endişeleri artırdı.Bu gelişmeler, enerji maliyetleri yüksek seyreden ve üretim kısıtlamaları artan bir ortamda alüminyum fiyatlarını desteklemeye devam ediyor.
Kakao
Kakao vadeli fiyatları %4’ten fazla düşerek ton başına 5.800 dolar seviyesine geriledi ve Ekim ortasından bu yana en düşük seviyelerini gördü. Bu düşüşte, arz görünümündeki iyileşme ve AB’nin ormansızlaşmaya karşı düzenlemesini erteleyebileceği beklentisi etkili oldu.Avrupa Birliği müzakere taslağına göre üye ülkeler söz konusu ormansızlaşma yasasının uygulanmasını bir yıl ertelemeyi planlıyor. Bu durumda yasanın gelecek ay yürürlüğe girmesi beklenirken, piyasada arz baskısını azaltacak bir gelişme olarak yorumlandı.
Diğer yandan dünyanın en büyük kakao üreticisi Fildişi Sahili’nde sezonun yavaş başlamasının ardından kakao teslimatlarının artış göstermesi küresel arz endişelerini hafifletti. Ülkedeki üreticiler geçen hafta görülen hafif yağışlarla karışık sıcak havanın Ekim-Mart dönemi hasadı için olumlu koşullar yarattığını belirtti. Tüm bu gelişmeler son aylarda rekor seviyelere çıkan kakao fiyatlarının kısmi bir düzeltme sürecine girmesine neden oldu.
Kanola
Kanola vadeli fiyatları ton başına 630 Kanada dolarının üzerine çıkarak Eylül ortasındaki zirvelere yakın seviyelerde seyretti. Bu yükselişte Güney Yarımküre’de azalan arz, bitkisel yağ piyasasındaki güçlenme ve küresel yağlı tohum rekabetinin artması etkili oldu. Avustralya’da özellikle Yeni Güney Galler’in güneyi ve Victoria eyaletlerinde üreticiler 1–2,5 ton/hektar arasında değişen düşük ve dengesiz verim beklentileri bildiriyor. Bu durum bölgedeki hasadın zayıf kalabileceği ve ihracata ayrılabilecek arzın azalabileceği endişelerini artırdı.
Kanada’da Ocak vadeli kontratlar soya fasulyesi ve bitkisel yağ piyasasındaki yükselişin etkisiyle değer kazandı. Ancak Çin’in geçici antidamping vergileri Kanada menşeli ürünlere olan talebi sınırlamaya devam ediyor. Öte yandan Çin’in ABD soya fasulyesine yönelik yeniden artan alım ilgisi ve ezme (crush) marjlarındaki güçlenme, küresel yağlı tohum arzını sıkılaştırarak biyoyakıt üreticileri ve yağ sanayicilerini sınırlı ham madde için rekabete zorluyor. Bu da kanola fiyatlarına ek destek sağlıyor.
