Finera Gündem 06.11.2025

Finera Gündem, Ekonomi ve Emtia Hakkında Haber ve Analizler

Türkiye Ekonomisi

TL Değerli mi?

İhracatçı ve sanayicilerin uzun süredir şikayet ettiği aşırı değerli TL tartışması sürüyor. Reel efektif kur kabaca şu anlama geliyor; türkiyedeki enflasyonun seçili ülkelerdeki enflasyona oranı çarpı ilgili döviz kuru ya da sepeti. Yani Türkiye’deki enflasyon, kur artışı ve yurt dışı enflasyon çarpımından daha hızlı artarsa TL değerleniyor. İşte bu noktada TÜİK ve İTO fiyat ölçümleri büyük önem taşıyor.

Haluk Bürümcekçi’nin yayınladığı grafik yalnızca ÜFE-TÜFE’ye göre değil, İTO ve yurt dışı üretici fiyatlarını da içeriyor.  İTO endeksinde görüldüğü gibi TL aşırı değerli bir patikada ilerlerken TÜFE’ye göre bakıldığında ise değersiz sayıabilecek düzeyde. Bu da doğru enflasyon ölçümünün ne kadar hayati olduğunu bir kez daha gösteriyor.

Rus Gazında Pazarlık Fırsatı

Bloombergte yer alan habere göre, Rusya ile Türkiye, yıl sonunda süresi dolacak 21,75 milyar metreküplük doğalgaz sözleşmelerini yenilemek üzere görüşmeler yürütüyor. ABD’nin Rus enerji ihracatına yönelik yaptırımları sürerken, Türkiye bir yandan LNG tedarikini çeşitlendirip Karadeniz’deki üretimini artırarak arz kaynaklarını genişletiyor. Bu gelişmeler, Türkiye’nin enerji arz güvenliğini güçlendirirken Gazprom karşısında önemli bir pazarlık gücü yaratıyor. Avrupa pazarını büyük ölçüde kaybeden Gazprom için Türkiye, Çin’den sonra en büyük müşteri konumunda olmaya devam ediyor; dolayısıyla Ankara’nın mevcut anlaşmaların yenilenmesinde fiyat indirimi ve esnek koşullar talep etme olasılığı artıyor.

Hazine 2026 Ödeme Takvimi

İris Cibre’nin X hesabında paylaştığı analiz Hazinenin 2026 pozisyonu için yol gösterici nitelikte. Analiz şu şekilde.

Hazine’nin 2026 yılı iç borç ödeme projeksiyonu 5 trilyon TL seviyesinde belirlenirken, bunun %54’üne denk gelen yaklaşık 2,7 trilyon TL’lik kısmı faiz ödemelerinden oluşuyor. Yüksek faiz yükü, borçlanma ihtiyacını da artırıyor; Hazine’nin 2026’da 5,3 trilyon TL iç borçlanma gerçekleştirmesi bekleniyor ve bu, yıllık bazda %57’lik sert bir artışa işaret ediyor. Aynı dönemde toplam vergi gelirlerinin 13,8 trilyon TL ile %28 artacağı öngörülürken, toplam gelirlerin %87’sini vergi gelirleri oluşturacak. Bu tablo, 2026’da her 5 liralık gelirin 1 lirasının faize gideceği anlamına geliyor.

Kaynak: İris Cibre X

Küresel Ekonomi

ABD Hizmet Sektörü Güçlü

Ekim 2025 ISM Hizmet PMI endeksi 52,4’e yükselerek Şubat’tan bu yana en güçlü hizmet sektörü büyümesini kaydetti. Faaliyet (54,3) ve yeni siparişler (56,2) artarken, istihdam göstergesi 48,2 ile daralma bölgesinde kaldı. Fiyat baskıları artmaya devam ederken, firmalar gümrük vergilerinin maliyetleri yukarı çektiğini vurguladı.

Ayrıca, S&P Global Hizmet PMI da güçlü seyrini sürdürerek 54,8’e çıktı. Yeni siparişlerdeki artış ve istihdamın sekiz aydır kesintisiz büyümesi, ABD hizmet sektörünün dayanıklılığını teyit ederken, tarife riskleri ve dış talepteki zayıflama büyümenin önündeki başlıca belirsizlik unsurları olarak öne çıkıyor.

Avrupa’da Hizmet Sektörü öncülüğünde Toparlanma

Ekim 2025 verileri Avrupa ekonomisinde toparlanmanın hız kazandığına işaret ediyor. Euro Bölgesi Bileşik PMI 52,5’e yükselerek Mayıs 2023’ten bu yana en güçlü büyümeyi kaydetti. Hizmet sektöründeki canlılık üretim tarafındaki zayıflığı telafi etti. Yeni siparişlerde son iki buçuk yılın en hızlı artışı ve istihdamda 16 ayın zirvesi kaydedildi. Girdi maliyetleri iki aydır yavaşlama eğiliminde olmasına rağmen çıktı fiyatları yükseldi, hizmet sektöründe enflasyon baskılarının sürdüğü görüldü.

Almanya özelinde Bileşik PMI 53,9’a çıkarak büyümeyi teyit etti. Hizmet sektörü güçlü iç talep desteğiyle 54,6’ya ulaştı ve son 29 ayın zirvesine çıktı. Üretim tarafındaki daralma hafiflerken yeni iş hacmi 2022’den beri en hızlı artışı gösterdi. Hizmetlerde istihdam artışı sanayideki kayıpları büyük ölçüde dengeledi. Fiyat baskıları tekrar güçlenirken fabrika çıkış fiyatları Nisan 2023’ten bu yana en yüksek seviyeye çıktı. Fransa ise zayıf halkayı oluşturdu. Bileşik PMI 47,7 ile daralma bölgesinde kalırken hem hizmet hem sanayi üretiminde düşüşler sürdü. İç talep zayıf, dış siparişlerdeki düşüş sınırlı olsa da fiyatlama gücünü koruyan hizmet şirketleri çıktı fiyatlarını artırdı.

İngiltere’de ekonomik aktivite güç kazandı. Bileşik PMI 52,2’ye yükselirken, hizmet sektörü 52,3’e çıkarak toparlanmayı destekledi. Artan iç talep ve teknoloji yatırımları, yüksek faiz ve maliyet baskılarına rağmen hizmet üretimini genişletti. Yurt dışı siparişlerde düşüş devam etti ancak istihdam neredeyse dengelendi. Maliyet artış hızının son bir yılın en düşük seviyesine gerilemesi fiyat baskılarını sınırladı. İtalya tarafında hizmet PMI 54’e yükselerek 17 ayın zirvesine ulaştı; ihracat kaynaklı sipariş artışı ve düşük girdi enflasyonu büyümeyi destekledi. Buna karşın perakende satışlar Eylül’de %0,5 geriledi ve iç tüketimde kırılganlığın sürdüğü sinyali verildi. Birleşik Krallık otomotiv sektöründe satışlar %0,5 artışla yatay seyrederken elektrikli araçların pazar payı %25’i aşarak dönüşüm sürecinin devam ettiğini gösterdi.

Çin Hizmetler Sektöründe Yavaşlama Belirtisi

Çin’de hizmet sektörü Ekim 2025’te yavaşlayarak son üç ayın en düşük büyümesini kaydetti; RatingDog Hizmetler PMI 52,9’dan 52,6’ya geriledi. Küresel ticaret belirsizlikleri nedeniyle dış satışlar zayıflarken, yurt içi talep artışını sürdürdü. İstihdam azaldı, maliyet enflasyonu ücret ve hammadde artışlarıyla yükseldi, ancak şirketler rekabet baskısıyla satış fiyatlarını düşürdü. Benzer şekilde, Bileşik PMI 51,8’e inerek hem imalat hem hizmetlerde büyüme hızının zayıfladığını gösterdi. Firmalar maliyet baskılarına rağmen fiyat indirimleriyle talebi desteklemeye çalışırken, geleceğe yönelik güven de sınırlı biçimde geriledi.

Emtia Piyasaları

Gümüş

Gümüş ons başına 48,2 doların üzerine çıkarak üç günlük düşüş serisini sonlandırdı. Küresel piyasalarda artan riskten kaçış eğilimi, hisse senetleri ve riskli varlıklardan çıkışı hızlandırırken güvenli liman talebini artırdı. ABD’de özel sektörün Ekim ayında 42 bin kişilik istihdam artışı kaydetmesi, işgücü piyasasının dirençli seyrini sürdürdüğünü gösterdi ve Fed’in faiz indirimlerinde acele etmeyeceği beklentisini güçlendirdi. Geçtiğimiz ay Londra piyasasında yaşanan kısa pozisyon sıkışması ve likidite daralması gümüş fiyatlarını rekor seviyelere taşımış, ardından kâr satışlarıyla geri çekilme yaşanmıştı.

Kömür

Kömür fiyatları ton başına 110 doların üzerine çıkarak iki ayın en yüksek seviyesine ulaştı. Küresel talep görünümünün güçlü olmasına karşın, Asya’nın önde gelen alıcılarından gelen zayıf ithalat verileri piyasalarda temkinli bir hava yarattı. Verilere göre, dünyanın en büyük dört kömür ithalatçısı olan Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore’nin Ekim ayında ithalat hacimleri Eylül’e kıyasla geriledi. Bu düşüş, son aylarda kömür fiyatlarındaki toparlanmanın etkisiyle, teslimat gecikmelerinden kaynaklandı. Öte yandan Çin, kömüre olan bağımlılığını 2030’a kadar koruyacağını ve bu tarihte talebin zirveye ulaşmasının hedeflendiğini belirterek hızlı bir kömürden çıkış planını geri çekti. Bu yaklaşım, enerji arzındaki oynaklık ve veri merkezlerinden artan elektrik talebi nedeniyle hem Asya hem de Avrupa’da kömüre devam eden bağımlılığı yansıtıyor.