Piyasa İstihbaratı: Gpu Döneminin Sonu, Para Politikası Belirsizliğinin Başı

Dr. Mustafa Adıgüzel’in Piyasa İstihbarat Notları

Nvidia’nın Zafer Hiç Sevindiremedi; SpaceX Yeni Dönem Açıyor

Nvidia %85 gelir artışı, %75 brüt marj, 50,3 milyar dolar işletme nakit akışı—rakamlar belli başlı kadar güçlü. Hisse düştü çünkü veri merkezi tarafında talep soruları başladı. 60,4 milyar dolarlık veri merkezi geliri Wall Street konsensüsünün 600 milyon dolar altında. Bu, Microsoft, Google, Meta’nın kendi yapay zekalarını inşa etmekte ciddi ilerleme yaptığının ilk kurumsal işareti. Vera Rubin platformu H2 2026’da, arz kısıtlı—fiyat gücü hâlâ sağlam. Ama “sonrası” konuşuluyor. SpaceX Nasdaq başvurusu (SPCX, Musk %85 koruyor, uzayda veri merkezi ve asteroid madenciliği planları) Nvidia’nın hâkimiyeti hikayesini perişan hale getirdi. Bu, piyasaların mega teknoloji çevriminin hızına ve araç değişimlerine karşı ne kadar duyarlı olduğunu gösteriyor.

ABD Piyasası: Baskıda Olan İşletme Dönüşümü

S&P 500 %1,08 yükseldi. Nasdaq daha yüksek (Nvidia’nın düşüşüne rağmen SpaceX hareketi piyasayı sürükledi). 10 yıllık tahvil verimi %4,60’ta, 16 aylık zirvede %4,70’ten geri çekilme. 2 yıl %4,50 altında. Eğri normale dönüş ama yavaş. Petrol hareketi ve İran söylentileri bu hafta tahvil rally’sinin merkezinde—riskten kaçış teknik rahatlığı sağladı.

Nisan FOMC tutanaklarında görüntü hawkish: “Çoğunluk sıkılaştırmanın uygun olabileceğini düşündü.” “Gevşetme önyargısı” dili çıkarılsın diye konuşuldu. Piyasa Haziran hızlandırmasını %3 civarında fiyatlandırıyor—Fed tutanaklarıyla dıskoneksiyon. Warsh Cuma başlıyor (dovişken seçildi ama İran savaşı onu hawkişe çevirdi—faiz beklentileri Şubat’ta %2,8 idi, şimdi %4 üzeri).

Standard Chartered: Warsh FOMC “oranları sınırlandırır” (kesmiyor). TS Lombard: “Warsh için Haziran’da hike olmaması bir rate cut.” Trimmed mean strateji (core PCE yüksek sürüyor, trimmed mean düşüyor) doveler için tatmin edici bir araç. Ama bu, kesinti gerekçeleyi sağlamıyor—para politikası ortak konusu stagflasyon riski.

Avrupa Borsası: Yönetim İsnadında

Avrupa hisse sektörü ABD’ye göre temkinli. DAX, CAC, FTSE yönelik belirgin anlaşma yok. EZB’nin para politikası duruşu bağlantısız: tahvil maliyetleri (spreads genişledi, özellikle periferide) hızlandırma düşündürüyor ama enerji şoku ve işçi gücü basıncı karışık sinyal gönderiyor. ECB’nin mikro makro araçları (OAT, Bund maliyetleri) ABD’ye göre daha gerilimi taşıyor. Lagarde’ın İtalya, İspanya durumu hakkında açıklamalar “gevşetme acısına ayak uydurmaya” hazır olmadığını gösteriyor.

Avrupa piyasası “iki yön” kutuya girdi: enerji şoku stagflasyonist (hawkish), ama büyüme endişesi dovish. Bu dengesizlik likiditeyi azaltıyor.

İngiltere: Enflasyon Tarafında Yumuşama Fakat Para İçinde Soğukluk

Sterlin $1,34 altında. İngiltere Nisan enflasyonu %2,8 (beklenti %3 üzeri)—BoE için gevşetme sinyali. Ama bu verileri piyasa birkaç hafta öncede biliyordu. Sterlin düşüşü daha çok dolar kuvvetinin ve İngiltere büyüme endişesinin (Brexit sonrası ticaret düşüşü, yüksek kredi maliyetleri) sonucu. BoE tutorial hazırlanıyor; Haziran veya Temmuz ilk kesintisinin konuşulması başlayabilir. Ama enerji şokunun kalıcı etkisi endişesi para politikası hızını kontrol ediyor. Gilt piyasası ABD tahvili kadar hareketli değil—düşük likidite.

Asya Borsaları: Hızlı Ralli, Kırılgan Temeller

Nikkei %3,31, SoftBank %19,8 sınırda (OpenAI yakın haftalarda halka arz başvurusu, sonbaharda borsaya çıkış hedefi, SoftBank payı %10+). KOSPI %6,4, Samsung %7, SK Hynix %8,4. Hang Seng %0,5, Shanghai %0,5, Shenzhen %1,5 (teknoloji öncülük).

Güney Kore ihracatı Mayıs 1-20: %52,6 (çalışma günü düzeltmeli). Çip ihracatı %202,1. Bilgisayar ürünleri %305,5. Ticaret fazlası 11 milyar. Ama volüm vs. fiyat analizi belirsiz. Yabancı yatırımcılar ay başından 25 milyar dolar Samsung ve SK Hynix’ten çıkardı—bu hızlı kâr dökümü rally’nin temelini sorgultuyor. Asya borsalar Nvidia’nın talep sinyallerine duyarlı; dıştaki çip yapımcı talep soruları bu rallileri kontrol altında tutacak.

Çin borsası yumuşak: Shanghai %0,5, Shenzhen %1,5. Teknoloji tedariki açısından Çin kendi yapay zeka sistemlerini geliştiriyor. Nvidia’nın talep yavaşlaması Asya tedarik zincirinde reorganizasyona işaret ediyor.

Döviz Piyasası: Dolar Dengeleniyor, Bölgesel Basınç Yüksek

Dolar endeksi ~99 (altı haftalık zirveden geri). Petrol düşüşü (önceki seans %5,6) bugün %4,1 toparlandı. Enerji şoku söylentisi, dolar kesin trendini kırıyor.

Sterlin $1,34 altında (enflasyon Nisan %2,8). Avustralya doları ~$0,71 (işsizlik %4,5 ile 4 yılın en yüksek seviyesine rağmen—RBA hızlandırma öncü verdiği için parasal gevşemeyle karşı karşıya). Hint rupisi 96,4 (RBI 5 milyar dolar takas açıkladı—dolar basıncı karşısında müdahale). Rupia (Endonezya) rekor lows; Prabowo’nun ihracat kontrolleri ve Bank Indonesia’nın 50 bps hızlandırması da yetmedi.

Yen zayıf: USD/JPY yükseldi (BoJ dovish olmaya devam, ABD hızlandırma beklentileri). Avrupa para birimleri dolar çiftinde zayıf—ECB hızlandırma endişesi, spread açılıyor.

Para Politikaları: Küresel Kilitlenme Başlangıcı

Fed: Warsh Cuma başlıyor. Hawkish tutanaklar (sıkılaştırma uygun, gevşetme dili gitti). Piyasa henüz çekingen—rates beklentileri tam fiyatlanmamış.

ECB: Lagarde dili karışık. Tahvil maliyetleri (spreads) yükseliyor—hızlandırma tartışılıyor ama enerji şoku ve büyüme endişesi doveler için bahane sağlıyor. Enerji şoku devam etsez enflasyon 2% hedefine dönüş Temmuz-Eylül’de bekleniyor.

BoE: Enflasyon yumuşama sinyali (Nisan %2,8) Haziran-Temmuz kesintisi haberi verilecek. Ama sterling zayıflığı (import enflasyonu riski) ve büyüme endişesi balansta.

BoJ: Dovish. Yen zayıf, enflasyon kontrolü gerçekleşti (%2,5 altında). Kurda artışa karşın para sıkılaştırmadan kaçınıyor—küresel kamç uyması.

Bank Indonesia: 50 bps hızlandırdı (5,25%, ilk artış 2022’den bu yana). Rupia zayıflığını kontrol edemedi—populist politikalar (ihracat kontrolleri) yatırımcı güvenini kırıyor. Para politikası yükü taşıyıyor ama politika değişim olmadıkça başarısız.

RBA: İşsizlik yüksek (%4,5) ama enflasyon üstün. Hızlandırma endişesi düşüyor; Haziran veya Temmuz kesintisi konuşuluyor.

Emtia: Petrol İran’da, Altın Korkuda Gücü Aldı

WTI ~$99, Brent ~$106. Önceki seans %5,6 düşüş (Trump İran söylentisi), bugün %4,1 yükseldi. Üç süpertanker Hürmüz’ü geçti ama tam ticari akış 2 ay lazım. Piyasa bunu fiyatlandırdı: diplomasi çöksün volatilite havada.

Altın $4.530 üzerinde (yakın iki aylık dipten toparlanma). Tahvil verim düşüşü ve dolar zayıflığı altını destekledı. Riskten kaçış emtia yazılı—enerji şoku endişesiyle çatışıyor.

Gümüş $75+ ons. Bakır ~$6,28/pound (%2 önceki seans). Palm yağı ~MYR 4.600/ton (-%1, Hindistan ithalatı Nisan %26 düştü). Doğal gaz ABD $3,03/MMBtu (hava yumuşuyor).

Döviz ve emtia pazarında enerji söyleminin merkeziliği “diplomatik tiyatro vs. gerçek savaş” sorusuna bağlı. Gerçek savaş enerji volatilitesini patlatır; tiyatro rally’yi devam ettirir.

İran Diplomasisi: Söylem vs. Gerçeklik Ayrılığı

Trump “son aşamadayız” dedi. Pazartesi oldu. Hürmüz hâlâ büyük ölçüde kapalı. Tanker akışı yeniden başladı ama tam ticari sıkılı (PG’den Asya limanlarına) 2 ay alabilir. İran’ın 14 maddelik talep masada. Geçmiş benzer söylemler çöküşle sonuçlandı.

Piyasa bunu fiyatlandırdı: DXY 99’a, 10 yıl %4,60’a, petrol 99-106 bandına, hisse spot rally’sine. Ama harita değişme riski yüksek. Diplomasi çöksün tahvil verimler yukarı fırlar, hisse satışları başlar. Warsh başlaması ve Fed hawkish tutanaklarının etkisi diplomasi çöküşü senaryosunu patlatmaya hazır.

Endonezya: Populizm Piyasaları Yaktığında

Jakarta Composite ay içinde %10, yıl içinde %26 düştü. Prabowo’nun palm yağı, termal kömür, ferroaliaj ihracatını devlet eliyle tek ihracatçıya (SWF kontrol) bağlaması endüstri sermayesini kaçırdı. Bank Indonesia 50 bps hızlandırdı—yetmedi. Rupia yıl içinde %6, hafta içinde rekor lows. Para politikası yükü taşıyabiliyor ama yapısal politika değişim olmadıkça başarısız. Capital outflows Asya’daki daha iyileşme fırsatlarına (Hindistan, Vietnam) kaydı.

Kapanış: Dengesizlik ve Dönüm Noktası

Globalleştirilmiş piyasa rally’si üç temel üzerine oturdu: Nvidia’nın kalıcı hükümranlığı (ama talep sorusu başladı), İran diplomasisi (kırılgan), Asya ihracat (konjonktürel). Hangisi sönerse tüm yapı titrer. Warsh başlaması, full FOMC tutanaklarının piyasa fiyatlaması eksik kaldığını gösteriyor. Likidite dar, hızlı hareket yanılmışlık yapıyor. Endonezya, emerging markets risk profilini yeniden sortlamaya başladı—populizm tahmin edilebilir para politikası cepesini hızlandırıyor.

Yatırımcılar Cuma’yı, gelecek haftanın tutanaklarını, İran haberlerini ve Fed üyelerinin konuşmalarını yakından takip etmeli. Tekil haberin potansiyel etkisi volatiliteyi çoğaltacak. Bölgesel para birimleri (yen, sterlin, rupia) global para sıkılaştırması fiyatlamasının hızını gösterir.