Türkiye Ekonomisinin 2025 Yılı Karnesi

Türkiye Ekonomisinin 2025 Yılı Karnesi

2025 yılını kapatırken Finera olarak verilerin arkasındaki gerçek hikâyeye, yani “maliyet/fayda” analizine odaklanıyoruz. Kâğıt üzerinde bir “dengelenme” var ancak bu dengenin faturası kime çıktı?

Yaptığımız analiz, ekonominin finansal göstergeleri ile reel sektör gerçekleri arasında keskin bir ayrışma (decoupling) olduğunu gösteriyor.

Terazinin Artı Kefesi: Finansal Vitrin Ve Disiplin

Not: İYİ (Finansal İstikrar Açısından)

• CDS ve Risk Primi: Türkiye’nin risk primi (CDS) geriledi. Teknik olarak “piyasa riski azaldı” mesajı verildi.
• Carry Trade ve Rezervler: Yüksek faiz cazibesiyle gelen sıcak para (Carry Trade), rezervleri güçlendirdi ve kur üzerinde güçlü bir kalkan oluşturdu. Kur oynaklığı minimize edildi.
• Mali Disipline Dönüş: Deprem harcamalarının bütçe üzerindeki yükünün hafiflemesi ve vergi düzenlemeleriyle bütçe açığında gözle görülür bir toparlanma sağlandı.

Terazinin Eksi Kefesi: Üretimde Tahribat ve Sosyal Maliyet

Not: ZAYIF (Sürdürülebilirlik Açısından)

• Sanayide “Sessiz” Duraksama: Baskılanan kur ve artan maliyetler arasında sıkışan sanayicinin kâr marjları yok oldu. Daha tehlikeli olan; kapasite kullanım oranlarındaki (KKO) gerilemenin konjonktürel değil, “kalıcı” hale gelmeye başlamasıdır.
• Eriyen Reel Ücretler: Enflasyon düşüşü hissedilmeden gerçekleşen ücret erimeleri, hane halkının alım gücünü dramatik şekilde düşürdü.
• Artan Piyasa Riski: Sanayicinin finansmana erişim zorluğu ve nakit akışı krizleri, ticari alacak riskini artırarak iflas ertelemelerini veya konkordatoları tetikleyecek bir zemin hazırladı.

Yatırım İklimi Ve Borsa: “Güven Erozyonu”

Not: ORTA-ZAYIF (Nitelik Sorunu)

• Borsa’da “Faiz Kıskacı” ve Manipülasyon: %50’lere varan risksiz getiri (mevduat/tahvil), borsadaki likiditeyi kuruttu. Sığlaşan piyasa, kurumsal derinlikten uzaklaşarak spekülasyon ve manipülasyonlara açık hale geldi. Bu durum küçük yatırımcıda onarılması zor bir güven kaybı yarattı.
• CDS Düşüyor, Peki Yatırım Nerede? Risk primi düşmesine rağmen, istihdam yaratan, fabrika kuran Doğrudan Yabancı Yatırım (FDI) gelmedi. Yabancı sermaye Türkiye’nin “faizini” sevdi ama henüz “geleceğine” uzun vadeli yatırım yapmadı.

Ağır İlaç, Yavaş İyileşme ve Çelişkiler Yılı

2025 karnesine baktığımızda ‘makro ihtiyatlılık’ adına verilen mücadelenin faturasının, tamamen üretim kesimine ve hane halkına kesildiğini görüyoruz.

Dünyanın en yüksek reel faizini verip, enflasyonu hala %30 bandında (yapışkan) tutuyorsak; burada sadece parasal sıkılaşmanın yetmediği açıktır. İhracatta ‘miktar kaybedip para kazanmak’ (fiyat etkisi) ile günü kurtardık, ancak pazar kaybediyoruz.

Özetle 2025: Finansal göstergelerin ‘ehvenişer’ seviyesine geldiği, ancak sanayicinin sermayesinden, vatandaşın ise refahından yediği zor bir yıldı. 2026’nın sorusu şudur: Bu ‘durgunluk’, enflasyonu yenmeye yetecek mi, yoksa sanayide kalıcı hasar mı bırakacak?”